Felçli Adam Beyin İmplantıyla Yeniden Konuşuyor

Son üç yılda, ALS hastası Casey Harrell, beynine yerleştirilen elektrotlar sayesinde hayatında devrim niteliğinde bir değişim yaşadı. Hastalığı nedeniyle tamamen felç kalan Harrell, 2023 yılında bir araştırma ekibinin yardımıyla beyin-bilgisayar arayüzünü (BCI) kullanarak cümleler kurmaya başladı. O günden bu yana binlerce saatlik kullanım süresine ulaşan Harrell, cihazı bir bakıcının yardımıyla “takıldıktan” sonra büyük ölçüde bağımsız bir şekilde kullanabiliyor.

Harrell’in ekibi, cihaza sürekli yeni özellikler ekleyerek onun web’de gezinmesine ve hatta işini yapmasına olanak tanıyor. MIT Technology Review’a konuşan Harrell, “ALS gibi bir hastalıkla yaşarken hayallerinizin azalması beklenir. Benimkiler azalmadı. Bu gelişmelerden herhangi biri bile büyük bir lütuf olurdu; hepsine sahip olmak ve daha fazlasını elde etmek gerçekten devrim niteliğinde” diyor. Cihazın implante edilmesinden sonraki ilk 22.6 ay içinde, Harrell’in evde araştırmacılar olmadan 3.800 saatten fazla kullandığı Nature Medicine dergisinde yayınlanan raporla ortaya konuldu. Kaliforniya Üniversitesi, Davis’ten nöromühendis Sergey Stavisky, Harrell’i “konuşma BCI’sinin ilk güç kullanıcısı” olarak tanımlıyor.

Harrell’in bu yolculuğu, 45 yaşındayken ALS teşhisi konulmasının ardından başladı. Konuşmakta zorlanan ve başkalarının yardımına muhtaç olan Harrell, David Brandman ve ekibinin beyin implantı deneme teklifini kabul etti. Temmuz 2023’te beş saat süren bir ameliyatla beynine her biri 64 elektrottan oluşan dört dizi yerleştirildi. Bu elektrotlar, konuşma motor korteksindeki aktiviteyi kaydederek, bu verileri konuşmaya dönüştüren algoritmalarla çalışıyor. Ekip, bu sayede Amerikan İngilizcesindeki 39 fonemi eşleyerek kişiselleştirilmiş bir konuşma kod çözücü geliştirdi. Ameliyattan yaklaşık bir ay sonra cihazı kullanmaya başlayan Harrell, ilk gün %99.6 doğrulukla 50 kelimelik bir kelime dağarcığıyla konuşabildi. Bu kelime dağarcığı daha sonra 125.000 kelimeye çıkarıldı ve doğruluk oranı %97.5’e ulaştı.

Cihazın uzun ömürlülüğü konusunda endişeler olsa da, Harrell’in durumunda herhangi bir sorun yaşanmadı. Ekip, sistemi daha da geliştirerek Harrell’in bağımsızlığını artırdı. Artık bir bakıcı yardımıyla cihazı takıp çıkarabiliyor ve kişisel bilgisayarını kullanarak mesajlaşabiliyor, e-posta gönderebiliyor ve web’de gezinebiliyor. Hatta, küçük kızıyla konuşurken “küfür filtresi” kullanma veya “gizlilik modu” ile çözümlenen metinleri otomatik silme gibi özel istekleri bile karşılandı. Utrecht Tıp Merkezi’nden BCI araştırmacısı Mariska Vansteesel, bu tür teknolojilerin hastalar için anlamlı olması için araştırma ekibinin sürekli müdahalesi olmadan çalışmasının kritik olduğunu belirtiyor. Harrell, bu cihaz sayesinde ailesi için para kazanmaya devam edebildiğini, arkadaşları ve ailesiyle yeniden bağ kurabildiğini ve yedi yaşındaki kızıyla daha önce kuramadığı bir bağ geliştirebildiğini vurguluyor. Gelecekte, ekip Harrell’in “tam sesini” geri kazandırmayı hedefliyor; yani beyin aktivitesini doğrudan doğal tını, tonlama ve vurgularla konuşan bir sese dönüştürecek bir sistem üzerinde çalışıyorlar. Harrell’in dediği gibi, “Milyonda bir ihtimalle bile bu kadarını başaracağımı düşünmezdim.”