Vaire Computing, çip tasarımını enerji geri dönüşümüyle baştan yaratıyor

Hannah Earley'in kurduğu Vaire Computing, bilgisayar çiplerinde ısı olarak kaybolan enerjiyi geri dönüştürerek büyük bir verimlilik sağlıyor.

WBH Editör16 Eylül 2026 ~2 dk okuma

Bilgisayar çiplerinin tarihinde, mühendisler atık ısıyı hesaplamanın kaçınılmaz bir maliyeti olarak gördüler. Ancak Hannah Earley, Vaire Computing'in kurucu ortağı ve baş teknoloji sorumlusu olarak bu durumu bir tasarım tercihi olarak ele alıyor. 31 yaşındaki Earley, enerjiyi ısı olarak kaybolmak yerine geri dönüştüren çipler üzerinde çalışıyor ve bu stratejiye 'tersine çevrilebilir hesaplama' adını veriyor. Bu yaklaşımın veri merkezlerini, dizüstü bilgisayarları ve telefonları çok daha enerji verimli hale getirebileceğine inanıyor.

Geleneksel bilgisayar çiplerinde, hesaplamalar sırasında artık ihtiyaç duyulmayan bilgiler silinir ve bu süreçte enerji ısı olarak dağılır. Earley bu durumu, bir şehirde hızla ilerleyip her kavşakta fren yapmaya benzetiyor; araba ivmesini kaybeder ve tekrar hızlanmak için daha fazla yakıt yakmak zorunda kalır. Tersine çevrilebilir hesaplama ise bu ivmeyi sürdürmeyi hedefler. Hesaplamanın ara adımlarındaki bilgileri silmek yerine saklayarak, işlemi geriye doğru çalıştırmak ve enerjinin bir kısmını geri kazanmak mümkün hale geliyor.

Bu fikir elli yıldan uzun süre önce ortaya atılsa da, mevcut transistörler ve devrelerle uygulanması pratik değildi. Earley, enerji geri kazanımını mümkün kılmak için gereken donanımı tamamen yeniden tasarladı. Geri kazanılan enerjiyi depolayan mikroskobik bir çip bileşeni olan patent başvurusu yapılmış bir rezonatör geliştirdi. Geçen yıl Vaire, bir rezonatöre sahip bir çipin kaybettiğinden daha fazla enerji geri kazandığını duyurdu. Bu, büyük ölçüde teoride var olan bir alan için önemli bir kanıttı.

Earley'nin bu alandaki yolculuğu erken yaşta başladı; dokuz yaşında programlamaya girişti ve zamanla transistör seviyesine kadar indi. Cambridge Üniversitesi'nde doktora yaparken, tersine çevrilebilir hesaplamanın öncülerinden Michael Frank'in tezini okuduktan sonra, bilgi, enerji ve ısı arasındaki bağlantının bilgisayarları sonsuza dek değiştirebileceğine ikna oldu. 2021'de derecesini tamamladıktan sonra Rodolfo Rosini ile Vaire'ı kurdu. Şirket, bugüne kadar 12 milyon dolardan fazla yatırım topladı ve Frank'i kıdemli bilim insanı olarak ekibine kattı.

Earley ve ekibinin bir sonraki hedefi, bu kökten farklı çipi mevcut cihazlara ve üretim sistemlerine entegre etmek. Geleceğin, mevcut çipleri iyileştirmek yerine, tersine çevrilebilirlik göz önünde bulundurularak sıfırdan inşa etmekte yattığına inanıyor. Earley, bilgisayarların her yapım aşamasını yeniden düşünmek ve bu yeni yaklaşımla ele almak istediğini belirtiyor.

Bunlara da göz at