Yapay Zeka İlaç Tasarladığında Patent Kime Ait Olacak
Yapay zeka tarafından tasarlanan ilaçların patent hakları, mevcut yasalarda sadece insan mucitleri tanıdığı için belirsizliğini koruyor.
Biyoteknoloji şirketi Insilico Medicine, pulmoner fibrozis için umut vadeden bir ilaç molekülü geliştirdiğinde, bunu 'üretken yapay zeka platformu tarafından keşfedildi' diye duyurdu. Şirket, yapay zekayı kullanarak insan aklına gelmeyecek ilaç fikirlerini hızla ortaya çıkarıyor ve yeni tedavilere ulaşma sürecini hızlandırıyor. Yapay zeka modelleri, bugünlerde bir teşekkür notu yazmak kadar kolay bir şekilde ilaçlar için atomik tasarımlar üretebiliyor.
Ancak, bu yeni kimyasal yapıyı korumak için kritik bir patent başvurusunda bulunulduğunda, şirket yapay zekadan hiç bahsetmedi. Bunun yerine, patentte beş insan, aralarında CEO Alex Zhavoronkov'un da bulunduğu kişiler, ilacın 'mucitleri' olarak belirtildi. Bu çelişki, fikri mülkiyet hukukunda ilginç bir boşluğa işaret ediyor: Bir keşifte yapay zeka ne kadar temel olursa olsun, bir buluşun haklarını kazanma söz konusu olduğunda, krediyi yalnızca insanlar alabiliyor.
ABD mahkemeleri, avukat Ryan Abbott'ın DABUS adlı bir yapay zekayı daha iyi bir gıda kabının mucidi olarak gösterdiği bir dava sonrası bu karara vardı. Ancak 2022'de bir temyiz mahkemesi, ABD yasalarının mucidi 'birey' olarak tanımladığını ve bunun açıkça bir insan varlığı anlamına geldiğini belirterek, yapay zekaların mucit olamayacağına hükmetti. Patent avukatı Sarah Korman'a göre, yasalarımızın yapay zekanın hızına ayak uydurmak zorunda kalacağı 'şüphesiz'. Zira ABD Patent ve Ticari Marka Ofisi bile, bir yapay zeka sisteminin, eğer bir insan tarafından yapılsaydı mucitlik teşkil edebilecek eylemler gerçekleştirebileceğini kabul ediyor.
Gelecekteki temel soru, bir insanın mucit olarak adlandırılacak kadar yeterli katkıda bulunup bulunmadığı olabilir. Abbott, yapay zeka tarafından üretilen ilaçlara yönelik yasal itirazların olabileceğine inanıyor, çünkü bir patenti geçersiz kılmanın yollarından biri, yanlış mucitlerin listelendiğini göstermektir. ABD telif hakkı ofisi de yapay zeka tarafından oluşturulan görüntülere ve metinlere telif hakkı vermeyi reddediyor, bu da inovasyonun teşvik edilmesi amacını sorgulatıyor. Şu an için ABD patent ofisi, yapay zeka kullanımına 'sorma-söyleme' yaklaşımı sergiliyor ve onu bir araç olarak görüyor. Ancak öncü yapay zeka ilaç şirketleri, en azından şimdilik, insanları döngüde tutuyor ve her şeyi dikkatle belgeliyor. İlaçları sentezleyen, varyantlar oluşturan ve hayvanlar üzerinde test eden insan kimyagerler, patentte adları geçecek kişiler olmaya devam ediyor.
